{"id":742,"date":"2019-09-17T06:58:58","date_gmt":"2019-09-17T06:58:58","guid":{"rendered":"http:\/\/dytiatyn.pl\/?page_id=742"},"modified":"2026-08-30T07:21:04","modified_gmt":"2026-08-30T07:21:04","slug":"99-rocznica-bitwy-pod-dytiatynem","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/testdytiatyn.fundacjabratslonce.pl\/en\/rocznice\/99-rocznica-bitwy-pod-dytiatynem\/","title":{"rendered":"99th Anniversary of the Battle of Dytiatyn"},"content":{"rendered":"
14 wrze\u015bnia 2019 r.<\/h6>\n

Dzieci w strojach ludowych kl\u0119cz\u0105 rz\u0105dkiem pod krzy\u017cem. Z ich ust p\u0142ynie polska modlitwa ze s\u0142yszalnym, lwowskim akcentem. Spogl\u0105daj\u0105 na tablice z nazwiskami 59 poleg\u0142ych. Ci ch\u0142opcy niewiele starsi od nich zgin\u0119li tutaj prawie sto lat temu. Bia\u0142o-czerwone znicze p\u0142on\u0105 ku ich pami\u0119ci co roku w po\u0142owie wrze\u015bnia.<\/p>\n

Miejsc, gdzie polscy \u017co\u0142nierze walczyli z nieopisanym po\u015bwi\u0119ceniem, s\u0105 setki. Ale tylko kilka z nich nazwano \u201epolskimi Termopilami\u201d. W ten spos\u00f3b wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 te starcia, w kt\u00f3rych pomimo olbrzymiej dysproporcji si\u0142 na korzy\u015b\u0107 przeciwnika, obro\u0144cy stawili czo\u0142a wrogowi i nie poddali si\u0119, walcz\u0105c prawie do ostatniego cz\u0142owieka.<\/p>\n

W dwudziestoleciu mi\u0119dzywojennym tylko jedna bitwa nosi\u0142a to zaszczytne miano \u2013 by\u0142 ni\u0105 Dytiatyn. Dopiero po 1989 r. do\u0142\u0105czy\u0142o do niej inne bohaterskie starcie z czas\u00f3w wojny polsko-bolszewickiej, czyli Zadw\u00f3rze ko\u0142o Lwowa, bitwa pod Wizn\u0105 z kampanii wrze\u015bniowej, a tak\u017ce kilka boj\u00f3w z historii sprzed XX wieku.<\/p>\n

Cho\u0107 bitwa pod Dytiatynem zako\u0144czy\u0142a si\u0119 pora\u017ck\u0105 obro\u0144c\u00f3w, powstrzymanie bolszewik\u00f3w na jeden dzie\u0144 wystarczy\u0142o, by wywalczy\u0107 czas potrzebny do os\u0142oni\u0119cia p\u00f3\u0142nocnej flanki i uratowania wojsk polsko-ukrai\u0144skich, kt\u00f3re w ci\u0105gu miesi\u0105ca wyp\u0119dzi\u0142y wroga z Galicji. Po\u015bwi\u0119cenie \u017co\u0142nierzy spod Dytiatyna, por\u00f3wnywalne do postawy sparta\u0144skich wojownik\u00f3w w w\u0105wozie termopilskim, nie zosta\u0142o zapomniane. W okresie mi\u0119dzywojennym spopularyzowano termin \u201ebateria \u015bmierci\u201d na okre\u015blenie 4. baterii 1 Pu\u0142ku Artylerii G\u00f3rskiej, kt\u00f3ra do ko\u0144ca pozosta\u0142a na pozycjach pod dow\u00f3dztwem kpt. Adama Zaj\u0105ca \u2013 \u201epolskiego Leonidasa\u201d, poleg\u0142ego u boku swych \u017co\u0142nierzy. II Rzeczpospolita wybudowa\u0142a swoim bohaterom ko\u015bci\u00f3\u0142 nagrobny w miejscu \u015bmierci, a co roku w rocznic\u0119 bitwy odbywa\u0142y si\u0119 tam patriotyczne uroczysto\u015bci.<\/p>\n

Kult Dytiatyna rozwija\u0142 si\u0119 do 1939 r. Wszystko przerwa\u0142 wybuch II wojny \u015bwiatowej i utrata Kres\u00f3w wschodnich przez Polsk\u0119. Sowieccy okupanci nie mogli darowa\u0107 polskim \u017co\u0142nierzom stawionego im oporu, nawet po 28 latach. W 1948 r. ko\u015bci\u00f3\u0142 nagrobny zosta\u0142 zburzony, a cmentarz zr\u00f3wnany z ziemi\u0105. Po miejscu pami\u0119ci mia\u0142 nie zosta\u0107 \u015blad. Komunistom nie uda\u0142o si\u0119 jednak przewr\u00f3ci\u0107 masywnego krzy\u017ca, wykonanego z \u0142usek po wystrzelonych pociskach armatnich. Wyznacza\u0142 on przez dziesi\u0119ciolecia miejsce spoczynku polskich \u017co\u0142nierzy, kt\u00f3re nigdy nie zosta\u0142o obsiane przez miejscow\u0105 ludno\u015b\u0107 ukrai\u0144sk\u0105. Najstarsi mieszka\u0144cy Dytiatyna dbali nawet o to, aby \u015blad po cmentarzu nie zanik\u0142.<\/p>\n

Likwidacja cmentarza w Dytiatynie dokona\u0142a si\u0119 ostatecznie pi\u0119\u0107 lat przed rozpadem Zwi\u0105zku Sowieckiego. Gdy Polska i Ukraina by\u0142y ju\u017c wolne, znikn\u0119\u0142y formalne przeszkody do przywr\u00f3cenia pami\u0119ci o \u201epolskich Termopilach\u201d. Jednak pa\u0144stwa nie wzi\u0119\u0142y na siebie tego zadania, a spad\u0142o ono na rodziny \u017co\u0142nierzy i ludzi dobrej woli.<\/p>\n

A\u017c do pocz\u0105tku lat dwutysi\u0119cznych o Dytiatynie nie wiedzia\u0142 prawie nikt. Polscy i ukrai\u0144scy urz\u0119dnicy jako miejsce do wsp\u00f3lnego \u015bwi\u0119towania wybrali \u0142atwiej dost\u0119pne, po\u0142o\u017cone nieopodal Lwowa Zadw\u00f3rze. Dopiero w 2005 r. potomek mieszka\u0144c\u00f3w Dytiatyna, Szymon Hat\u0142as dotar\u0142 w rodzinne strony swoich przodk\u00f3w. Gdy teraz siedzimy razem w samochodzie, kt\u00f3ry po dziurach i wybojach zbli\u017ca si\u0119 powoli do Dytiatyna, pan Szymon opowiada mi:<\/p>\n

\u2013 Pierwszego dnia objecha\u0142em ca\u0142\u0105 wiosk\u0119 dooko\u0142a. Rozgl\u0105da\u0142em si\u0119 na wszystkie strony, bo dowiedzia\u0142em si\u0119, \u017ce po cmentarzu zosta\u0142 ju\u017c tylko wa\u0142 ziemny. Ale niczego podobnego nie widzia\u0142em. Wr\u00f3ci\u0142em do Halicza kompletnie zrezygnowany. Chcia\u0142em ju\u017c wyje\u017cd\u017ca\u0107, ale co\u015b mnie tkn\u0119\u0142o, \u017ceby pojecha\u0107 po raz drugi. Spotka\u0142em przypadkiem staruszk\u0119 przy drodze i zapyta\u0142em j\u0105 o cmentarz. Odpowiedzia\u0142a, \u017ce nazywa si\u0119 Tatarewska i jest w po\u0142owie Polk\u0105. Zaprowadzi\u0142a mnie na sam cmentarz. Sz\u0142a przede mn\u0105 kilka kilometr\u00f3w, a ja jecha\u0142em za ni\u0105 samochodem na pierwszym biegu, bo nie chcia\u0142a wsi\u0105\u015b\u0107. Ale wreszcie dotarli\u015bmy. Rzeczywi\u015bcie, nie by\u0142o tam wtedy nic poza muld\u0105 ziemi i chwastami.<\/p>\n

Pan Szymon uruchomi\u0142 wszystkie mo\u017cliwe kontakty i postanowi\u0142 doprowadzi\u0107 do skutku odnow\u0119 cmentarza w Dytiatynie. Wspomina oboj\u0119tno\u015b\u0107 instytucji pa\u0144stwowych i podkre\u015bla, \u017ce decyduj\u0105cy wk\u0142ad w to dzie\u0142o mia\u0142y osoby prywatne. Miejscowy majster z Dytiatyna, Ukrainiec, wykona\u0142 kopi\u0119 krzy\u017ca, kt\u00f3ra stan\u0119\u0142a na miejscu oryginalnego, uratowanego przez pana Petro. Od 2009 r. pod nowym krzy\u017cem, kt\u00f3ry szybko obros\u0142y krzaki dzikiej r\u00f3\u017cy, odbywa\u0142y si\u0119 Msze \u015bw. w ka\u017cd\u0105 rocznic\u0119 bitwy. Wreszcie, staraniem Wies\u0142awy Holik, dzia\u0142aczki kresowej urodzonej w Stryju, rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 odbudowa cmentarza.<\/p>\n

\u2013 Projekt mieli\u015bmy rozpisany na p\u00f3\u0142tora miesi\u0105ca i w tym czasie musieli\u015bmy zamkn\u0105\u0107 wszystkie prace \u2013 t\u0142umaczy pani Wies\u0142awa, stoj\u0105c u bram cmentarza.<\/p>\n

\u2013 Tu by\u0142a har\u00f3wa na dwie zmiany po dwana\u015bcie godzin, dzie\u0144 i noc. Tam, gdzie autobusy teraz stoj\u0105, by\u0142y namioty rozbite. Dooko\u0142a lampy, agregat hucza\u0142 dwadzie\u015bcia cztery godziny na dob\u0119, i tak si\u0119 pracowa\u0142o. Nie by\u0142o zmi\u0142uj si\u0119.<\/i><\/p>\n

Je\u015bli pan Szymon jest ziemi\u0105, to pani Wies\u0142awa reprezentuje ogie\u0144. Jest osob\u0105 o bardzo silnej osobowo\u015bci, dla kt\u00f3rej nie istniej\u0105 s\u0142owa \u201enie da si\u0119\u201d. Ka\u017cd\u0105 rozpocz\u0119t\u0105 spraw\u0119 doprowadzi do ko\u0144ca i \u017cadna trudno\u015b\u0107 nie zm\u0105ci jej wiary w mo\u017cliwo\u015b\u0107 osi\u0105gni\u0119cia celu, w kt\u00f3ry wierzy. Pomimo zaawansowanego wieku, nie wida\u0107, aby brakowa\u0142o jej si\u0142. W 2015 r. dzie\u0142o pracy wielu os\u00f3b zosta\u0142o zwie\u0144czone otwarciem odnowionego Polskiego Cmentarza Wojennego w Dytiatynie, kt\u00f3ry na uroczystej Mszy \u015bw. po\u015bwi\u0119ci\u0142 bp Marian Buczek.<\/p>\n

Jego wielki, z\u0142oty krzy\u017c po\u0142yskuje w s\u0142o\u0144cu tak, \u017ce musz\u0119 mru\u017cy\u0107 oczy podczas pisania notatek z rozmowy. Pot\u0119\u017cna posta\u0107 biskupa stoi przede mn\u0105 po\u015brodku cmentarza, gdy trwaj\u0105 ju\u017c przygotowania do uroczysto\u015bci.<\/p>\n

Biskup Buczek pos\u0142uguje na Ukrainie ju\u017c od 30 lat. Chyba nikt nie ma takiego rozeznania w \u017cyciu i problemach polskiej mniejszo\u015bci w tym kraju, jak on. Od 2009 r. jest biskupem diecezji charkowsko-zaporoskiej, ale cz\u0119sto bywa zapraszany na r\u00f3\u017cne uroczysto\u015bci w zachodniej cz\u0119\u015bci Ukrainy. Na pytanie o to, czym jest dla niego osobi\u015bcie bitwa pod Dytiatynem, odpowiada:<\/p>\n

\n
\n
\n
\n
\n<\/div>\n<\/div>\n
\n

\u2013 To przegrana, kt\u00f3ra by\u0142a tak naprawd\u0119 zwyci\u0119stwem. Trzeba j\u0105 przypomina\u0107, bo tak samo bywa w naszym \u017cyciu. Z ka\u017cdej pora\u017cki i trudno\u015bci mo\u017cna wyci\u0105gn\u0105\u0107 dobro. Ci \u017co\u0142nierze si\u0119 po\u015bwi\u0119cili, ale dzi\u0119ki temu uda\u0142o si\u0119 wygra\u0107 wojn\u0119 i Zwi\u0105zek Sowiecki dotar\u0142 tutaj 20 lat p\u00f3\u017aniej. Kilka lat temu na obchodach rocznicowych nawet Ukrainka powiedzia\u0142a mi, \u017ce dzi\u0119ki temu uratowali\u015bmy ich od ko\u0142choz\u00f3w, g\u0142odu i wyw\u00f3zek na Sybir. Ja osobi\u015bcie stara\u0142em si\u0119 o to, \u017ceby w szkole w Dytiatynie odbywa\u0142y si\u0119 zaj\u0119cia, na kt\u00f3rych m\u00f3wi si\u0119 miejscowym dzieciom o tym, co si\u0119 tu wydarzy\u0142o i przed czym ocalili ich dziadk\u00f3w polscy \u017co\u0142nierze.
\nBiskup Buczek pos\u0142uguje na Ukrainie ju\u017c od 30 lat.<\/cite><\/p><\/blockquote>\n<\/div>\n

\n
\n
\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

<\/p>\n<\/section>\n

Spogl\u0105dam przez rami\u0119 biskupa na pr\u00f3b\u0119 \u015bpiewu dzieci\u0119cego ch\u00f3ru. Pytam o to, jak Jego Ekscelencja widzi przysz\u0142o\u015b\u0107 Polak\u00f3w na Ukrainie.<\/p>\n

\u2013 Polska mniejszo\u015b\u0107 po prostu wymiera \u2013 m\u00f3wi biskup bez ogr\u00f3dek.<\/p>\n

\u2013 Starych Kresowiak\u00f3w, kt\u00f3rzy urodzili si\u0119 jako obywatele polscy, zosta\u0142a ju\u017c garstka. A m\u0142odzie\u017c jak mo\u017ce, tak ucieka do Polski, zw\u0142aszcza z zachodniej Ukrainy. Jad\u0105 na studia i nie wracaj\u0105. Przeskok w poziomie \u017cycia jest zbyt du\u017cy. A to wszystko nasza wina! Efekt z\u0142ej polityki pa\u0144stwa, obliczonej na to, \u017ceby jak najwi\u0119cej ludzi z polskimi korzeniami sprowadzi\u0107 do Polski, a nie u\u0142atwi\u0107 im \u017cycie tutaj. Prosi\u0142em o stypendia dla tutejszej m\u0142odzie\u017cy i nic. A trzeba wiedzie\u0107, \u017ce Ukraina nie jest pa\u0144stwem s\u0142odkim dla mniejszo\u015bci. To nie tak jak w Polsce, gdzie mniejszo\u015b\u0107 ukrai\u0144ska wydaje \u201eNasze s\u0142owo\u201d za pieni\u0105dze podatnika. Tutaj nie dostaniemy ani hrywny od pa\u0144stwa i je\u015bli nie mamy wsparcia z Polski, to nic nie zrobimy. Ko\u015bcio\u0142y wyremontowane 20 lat znowu popadaj\u0105 w ruin\u0119, bo parafie maj\u0105 po 10-15 wiernych\u2026<\/i><\/p>\n

Szczup\u0142a, elegancka kobieta poprawia dziewczynkom ko\u0142nierzyki i wr\u0119cza bia\u0142o-czerwone chor\u0105giewki. Wida\u0107, \u017ce ma r\u0119k\u0119 do dzieci. Pani Miros\u0142awa Tomecka jest dyrektork\u0105 Towarzystwa Pomocy Polakom \u201eWielkie Serce\u201d w Nowym Rozdole, miejscowo\u015bci po\u0142o\u017conej 50 km na po\u0142udnie od Lwowa. Od jedenastu lat Towarzystwo prowadzi polskoj\u0119zyczn\u0105 szko\u0142\u0119 popo\u0142udniow\u0105 im. Karoliny Lanckoro\u0144skiej.<\/p>\n

\u2013 Nasze dzieci po dziennej szkole ukrai\u0144skiej przychodz\u0105 do nas i ucz\u0105 si\u0119 j\u0119zyka polskiego, kultury, historii i geografii Polski \u2013 t\u0142umaczy pani Miros\u0142awa.<\/p>\n

\u2013 Szko\u0142a popo\u0142udniowa jest nieobowi\u0105zkowa i naprawd\u0119 to bardzo buduj\u0105ce, jak dzieci si\u0119 do niej przyk\u0142adaj\u0105.<\/i><\/p>\n

\u2013 Nie przeszkadza im fakt, \u017ce prawie ca\u0142y dzie\u0144 siedz\u0105 w szkole? \u2013 pytam.<\/p>\n

\u2013 Nikt nie narzeka \u2013 u\u015bmiecha si\u0119 pani Miros\u0142awa.<\/p>\n

\u2013 Polacy w Nowym Rozdole s\u0105 bardzo zwart\u0105 spo\u0142eczno\u015bci\u0105 i dlatego g\u0142upio jest u nas zupe\u0142nie nie zna\u0107 polskiego. Pomi\u0119dzy dzie\u0107mi panuje taka zdrowa rywalizacja. Ukrai\u0144cy te\u017c posy\u0142aj\u0105 pociechy do naszej szko\u0142y, \u017ceby u\u0142atwi\u0107 im start na studiach w Polsce. Mamy nawet jednego Hindusa.<\/i><\/p>\n

Szk\u00f3\u0142ka polska liczy 86 uczni\u00f3w. Nie to, \u017ce nie chcia\u0142oby tam przychodzi\u0107 wi\u0119cej \u2013 po prostu nie ma dla nich miejsca. Instytucja mie\u015bci si\u0119 w ma\u0142ym budyneczku z czterema klasami, a wszystkie zaj\u0119cia prowadz\u0105 cztery miejscowe nauczycielki. Typowym problemem dla tego typu plac\u00f3wek o\u015bwiatowych na Ukrainie jest brak kadry i funduszy. Instytucje krajowe od lat nie wysy\u0142aj\u0105 tam nauczycieli z Polski, a finansowanie jest bardzo skromne. Mimo tych trudno\u015bci, polskie dzieci z Nowego Rozdo\u0142u ju\u017c kilka razy osi\u0105ga\u0142y sukcesy na olimpiadach naukowych w Polsce.<\/p>\n

\u2013 Dlaczego stroje krakowskie? \u2013 pytam mocno zdziwiony, przypatruj\u0105c si\u0119 czarnym kamizelkom i kwiaciastym sp\u00f3dnicom.<\/p>\n

\u2013 Bo takie mamy \u2013 odpowiada z rozbrajaj\u0105c\u0105 szczero\u015bci\u0105 pani Miros\u0142awa.<\/p>\n

\u2013 To dar od prywatnego darczy\u0144cy z Polski. W\u0142a\u015bciwe dla nas s\u0105 stroje lwowskie, ale tutaj, w stanis\u0142awowskiem, nie wypada ubiera\u0107 si\u0119 \u201ena baciara\u201d [\u015bmiech].<\/i><\/p>\n

W uroczysto\u015bciach uczestniczy wiele wa\u017cnych os\u00f3b. S\u0105 w\u015br\u00f3d nich wicemarsza\u0142ek Sejmu Ma\u0142gorzata Gosiewska i konsul RP we Lwowie Katarzyna So\u0142ek. Lecz z wielu odczytywanych na uroczysto\u015bciach list\u00f3w i przem\u00f3wie\u0144 zw\u0142aszcza jedno zas\u0142uguje na wspomnienie. By\u0142y to s\u0142owa przedstawiciela szefa administracji obwodu iwano-frankiwskiego (czyli wed\u0142ug polskiej nomenklatury: wojewody stanis\u0142awowskiego), Wo\u0142odymyra Fedoraka:<\/p>\n

\u2013 Orsza, Kij\u00f3w, Zamo\u015b\u0107. W tych i w dziesi\u0105tkach innych miejsc polskie i ukrai\u0144skie wojsko razem stawi\u0142y czo\u0142a wsp\u00f3lnemu wrogowi. (\u2026). Dzi\u0119kuj\u0119 polskim \u017co\u0142nierzom, kt\u00f3rzy obronili ukrai\u0144sk\u0105 ziemi\u0119 przed barbarzy\u0144cami. Dzi\u0119kuj\u0119 te\u017c wszystkim ludziom dobrej woli jacy wspierali nas w najgorszych dniach wojny w Donbasie, gdy zagro\u017cone by\u0142o istnienie niepodleg\u0142ej Ukrainy. Nasze dwa chrze\u015bcija\u0144skie narody, polski i ukrai\u0144ski, wci\u0105\u017c trwaj\u0105 w wierze i tradycji pomi\u0119dzy dzikimi hordami na Wschodzie, a zlaicyzowanym, trac\u0105cym to\u017csamo\u015b\u0107 Zachodem. Trwajmy tak dalej, razem! Niech \u017cyje Ukraina! Niech \u017cyje Polska!<\/i><\/p>\n

Marcin Wi\u0119ckowski<\/p>\n

\"\"<\/a><\/div>
\"\"<\/a><\/div>
\"\"<\/a><\/div>
\"\"<\/a><\/div>
\"\"<\/a><\/div>
\"\"<\/a><\/div>
\"\"<\/a><\/div>
\"\"<\/a><\/div>
\"\"<\/a><\/div>
\"\"<\/a><\/div>
\"\"<\/a><\/div>
\"\"<\/a><\/div>
\"\"<\/a><\/div>
\"\"<\/a><\/div>
\"\"<\/a><\/div>
\"\"<\/a><\/div>
\"\"<\/a><\/div>
\"\"<\/a><\/div>
\"\"<\/a><\/div>
\"\"<\/a><\/div>
\"\"<\/a><\/div>
\"\"<\/a><\/div>
\"\"<\/a><\/div><\/div><\/section>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Pod krzy\u017cem w Dytiatynie dzieci w strojach ludowych modl\u0105 si\u0119 za poleg\u0142ych bohater\u00f3w. To tutaj, w miejscu zwanym \u201epolskimi Termopilami\u201d, niemal sto lat temu \u017co\u0142nierze stawili czo\u0142a przewa\u017caj\u0105cym si\u0142om wroga. Dzi\u015b pami\u0119\u0107 o ich po\u015bwi\u0119ceniu wraca dzi\u0119ki ludziom dobrej woli<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":5182,"parent":5076,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"template_page_siblings_list.php","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-742","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"post_mailing_queue_ids":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/testdytiatyn.fundacjabratslonce.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/742","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/testdytiatyn.fundacjabratslonce.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/testdytiatyn.fundacjabratslonce.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/testdytiatyn.fundacjabratslonce.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/testdytiatyn.fundacjabratslonce.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=742"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/testdytiatyn.fundacjabratslonce.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/742\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5984,"href":"https:\/\/testdytiatyn.fundacjabratslonce.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/742\/revisions\/5984"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/testdytiatyn.fundacjabratslonce.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/5076"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/testdytiatyn.fundacjabratslonce.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5182"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/testdytiatyn.fundacjabratslonce.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=742"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}